Długi odziedziczone w spadku – jak ich uniknąć?

Dług w spadku

Jeszcze do niedawna kwestia “dziedziczenia” długów stanowiła naprawdę poważny problem. W prasie oraz internecie można było znaleźć naprawdę wiele historii, opisujących problemy osób, które przypadkowo lub też po prostu nieświadomie odziedziczyły pokaźne zadłużenie. Sprawa ta rzecz jasna bulwersowała opinię publiczną, ponieważ do dziedziczenia długów często dochodziło w sposób jawnie skandaliczny z punktu widzenia zwykłej etyki: zdarzało się więc na przykład, że komornik obciążał zadłużeniem po dalekich krewnych osobę, która w ogóle nie zdawała sobie sprawy z faktu, iż może cokolwiek odziedziczyć. Często też dziedzicznie długów następowało wskutek błędnych informacji na temat spadku: można było przyjąć spadek po prostu nie wiedząc, iż jest on obciążony zadłużeniem znacząco przekraczającym jego wartość.

Teoretycznie wszystko uległo zmianie w momencie wprowadzenia nowych przepisów, według których długi można dziedziczyć tylko i wyłącznie do wysokości wartości odziedziczonego majątku. Literalnie oznaczałoby to więc, iż dziedzicząc na przykład spadek w postaci mieszkania o wartości 300 tysięcy złotych oraz niespłaconego kredytu w wysokości 400 tysięcy złotych, dziedziczenie de facto nie zachodzi(wartość zadłużenia przekracza wartość spadku). Niestety, jak to często bywa w Polsce, i w tym wypadku litera prawa bardzo często znacząco rozmija się z praktyką.

Co więc możemy zrobić, aby nie odziedziczyć długów? Przyjrzyjmy się tej kwestii nieco dokładniej.

Jak uniknąć dziedziczenia długów?

Obecnie obowiązujące przepisy mówią nie tylko o zasadach dziedziczenia w odniesieniu do relacji wartości długu oraz dziedziczonego majątku, lecz także o tym, że spadku nie można odziedziczyć w sposób automatyczny, czyli po prostu nie wiedząc o jego istnieniu. Czysto teoretycznie, dziedziczenie po na przykład bardzo dalekich krewnych, o których śmierci najzwyczajniej w świecie nie wiedzieliśmy, nie powinno mieć miejsca. Cały problem jednak w tym, że komornik nie zapyta nas, czy chcemy przyjąć spadek czy też nie: po prostu podejmuje on pewne działania, a następnie możemy co najwyżej starać się dowodzić, iż nie mieliśmy pojęcia o istnieniu spadku.

Mogłoby się wydawać, że to nic poważnego: w końcu przepisy mówią o tym, że de facto nie dziedziczymy długów. Tutaj jednak sprawa rozbija się o wycenę dziedziczonego majątku, która jest arbitralnie dokonywana na polecenia komornika. Przede wszystkim więc, nabywając prawa do spadku możemy zostać przez komornika obciążeni kosztami owej wyceny. Po drugie, wycena dokonana na zlecenie komornika może nie być adekwatna w stosunku do rzeczywistości. Przykładowo, dziedziczymy mieszkanie o realnej wartości 300 tysięcy złotych oraz kredyt o wartości 320 tysięcy. Teoretycznie dziedziczenie więc nie zachodzi. Nie możemy jednak mieć pewności, że owo mieszkanie nie zostanie przez komornika wycenione na, powiedzmy, 400 tysięcy złotych. W takim wypadku, komornik uzna, iż wartość majątku przekracza wartość zadłużenia, a więc dziedziczenie może mieć miejsce.

Co robić w takiej sytuacji? Niestety, jeżeli już doszło do realizacji przez komornika działań w przypadku spadku odziedziczonego przez nas nieświadomie, pozostaje nam jedynie dowodzenie, iż nie wiedzieliśmy o istnieniu obowiązku.

Jeżeli jednak wiemy o istnieniu zadłużonego lub potencjalnie zadłużonego spadku, najlepiej jest go dla własnego bezpieczeństwa odrzucić. Zgodnie z przepisami, mamy na to 6 miesięcy od momentu dowiedzenia się o istnieniu obowiązku spadkowego, czyli w praktyce 6 miesięcy od momentu śmierci spadkodawcy. Odrzucenia możemy dokonać sądownie lub też notarialnie. W tym drugim przypadku konieczne będzie jednak zachowanie przewidzianej przez prawo konieczności: oznacza to więc, że odrzucenia zadłużonego spadku możemy dokonać dopiero po tym, gdy został on odrzucony przez zstępnych, którzy dziedziczyli przed nami. Dziedzicząc więc na przykład po dziadkach, nie możemy dokonać notarialnego odrzucenia spadku w momencie, gdy nie został on jeszcze odrzucony przez naszych rodziców.

Co jednak zrobić w wypadku, gdy nie jesteśmy do zdecydowani jeżeli chodzi o przyjęcie lub odrzucenie spadku? W takiej sytuacji powinniśmy przed podjęciem decyzji jak najlepiej rozeznać się w istniejącej sytuacji. W przypadku, gdy na przykład dziedziczymy nieruchomość, należy zapoznać się z treścią Księgi Wieczystej a także zasięgnąć bezpośredniej porady we wszystkich miejscach, wobec których spadkobierca mógł posiadać długi, a więc w administracji danej spółdzielni lub wspólnoty mieszkaniowej, zakładzie energetycznym, gazowni, referacie podatków i tak dalej.

Alternatywnym rozwiązaniem może być wystąpienie do komornika o sporządzenie spisu inwentarza. W tym wypadku należy jednak liczyć się z kosztami, które w niektórych przypadkach mogą sięgać nawet kilkunastu tysięcy złotych.

Jeżeli chodzi o ewentualne długi wynikające na przykład z niespłaconych zobowiązań kredytowych, to możemy niestety polegać już tylko na własnym rozeznaniu. Należy więc dokładnie przejrzeć wszelką pozostałą po zmarłym dokumentację a także zasięgnąć informacji ze strony krewnych.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *